AFLATOKSİN NEDİR?

İlk olarak 1960 yılında İngiltere de 100.000'i aşkın hindi ve ördek yavrusunun ölüm nedeni olarak dünyaya adını duyuran aflatoksin bitkisel kökenli ürünlerde tahıllar, yağlı tohumlar, kuru ve sert kabuklu meyveler ve baharatlarda zaman zaman insan hayatını da tehdit eden önemli bir sağlık sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Olaya Türkiye açısından bakıldığında ise;Antepfıstığı, kuru incir ve son olarak da kırmızı biber önemli bir tarım ülkesi olan ülkemizin ihraç ürünlerinde ilk kez 1967 yılında iç fındık ile kanada ya ihraç edilen partilerde yaşanmıştır. Aflatoksinler doğada yaygın olarak bulunan aspercgillus flavus, A.parasiticus küfleri tarafından üretilen mikotoksindir.on sekiz degişik aflatoksin tipi tanımlanmış olup, B1, B2, G1, G2, M1 ve M2 en yaygın olanlardır.Aflotoksinler arasında ise aflotoksin B1 en yüksek toksin aktiviteye sahiptir.

Küfler hava ve toprakta doğal olarak bulunan, tarımsal ürünlerde de sık sık rastlanan mikro organizmalardır. Gıdaların çoğu üretim, işleme, nakliyat ve depolama aşamalarında aflatoksin üreten bulaşması açıktırlar. Gıdalarda küf gelişmesi ve aflatoksin oluşumunda rol oynayan en önemli faktörler, gıdayı çevreleyen hava bağıl nemi ve depolama sıcaklığıdır. Küf gelişimi ve mikotoksin oluşumu için optimum sıcaklık 25-30 °C, %RH ise 88-95 olarak belirlenmiştir. Aflatoksin birçok üründe meydana gelebiliyor olmasına karşılık yer fıstığı, Antep fıstığı gibi kabuklu kuru meyveler, mısır gibi hububat, pamuk tohumu, ayçiçeği tohumu gibi yağlı tohumlar ve incir gibi kurutulan meyveler, hayvan yemleri, kırmızı biber ve diğer baharatlar aflatoksin oluşumuna daha hassas görünmektedir.

Türkiye'de aflatoksin limitleri 16 Kasım 1997 tarihli Resmi Gazete sayfa 124'te belirtildiğine göre, Baharatlar + kuru gıdalarda aflatoksin (B1+B2+G1+G2) =10 ppb olarak belirlenmiştir.

Avrupa'da aflatoksin limitleri 01.01.1999 tarihi itibarıyla şöyledir; aflatoksin B1=2 ppb, Toplam aflatoksin (B1+B2+G1+G2) =4 ppb şeklinde belirlenmiştir.

AFLATOKSİNLERİN SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

Aflatoksinlerin organizma üzerine biyokimyasal ve biyolojik etkileri söz konusu olabilmektedir. Biyokimyasal olarak alfatoksinler enerji, karbonhidrat, lipit, nükleik asit ve protein metabolizmasını etkilemektedir. Aflatoksinlerrin biyolojik etkileri kanserojen, mutajen tetarojen olabildiği gibi hepatotosisite ve aflatoksitosiz olarak da gözlenmektir. Aflatoksinlerin kuvvetli kanserojen maddeler olup karaciğer, kolon ve böbreklerde kanser oluşturduğu bazı hayvan türlerinde kanıtlanmıştır.Bunun yanı sıra aflatoksin B1'in kuvvetli bir mutajen olduğu ve teratojen etki gösterdiği belirlenmiştir.

Kaynak: gtb